Wie moet jij van jezelf zijn?

Wie moet jij van jezelf zijn?

Laatst zag ik de film Je m’appelle Agneta. Een film die bleef hangen, vooral door een gedachte die erdoor werd losgemaakt: hoeveel van wie we zijn, ontstaat doordat we in de loop van ons leven een beeld van onszelf hebben gemaakt?

Een beeld van degene die we willen zijn in de wereld.

Ik herkende het meteen bij mezelf. En in mijn werk zie ik het bij veel mensen die bij me komen.

Je innerlijke rolmodel

Volgens mij hebben veel mensen zoiets als een innerlijk rolmodel. Een versie van jezelf die precies weet hoe het hoort. Verantwoordelijk. Zorgzaam. Zelfstandig. Afspraken nakomen. Hard werken. Er zijn voor de mensen om je heen. Eigenschappen waar je waarschijnlijk ook trots op bent. Ze hebben je gebracht waar je nu bent.

Gaandeweg kunnen er onzichtbare regels aan vast komen te zitten. Ik moet dit goed doen. Als ik iets beloof, moet ik het nakomen. Ik moet dit zelf kunnen. Ik wil niemand teleurstellen. Na verloop van tijd voelen zulke regels steeds minder als regels. Ze worden onderdeel van je zelfbeeld. Zo ben ik nu eenmaal.

Als een eigenschap ook iets moet bewijzen

Door mijn werk met PSYCH-K® verdiep ik me al jaren in overtuigingen. Die van cliënten en die van mezelf. Neem nieuwsgierigheid. Ik houd van leren en mezelf ontwikkelen. Ik herken bij mezelf hoe daar verschillende drijfveren tegelijk onder kunnen liggen. Ik kan iets willen leren omdat ik het oprecht interessant vind. Er kan ook een gedachte meeklinken: als ik dit goed kan, ben ik goed genoeg.

Dat maakt zichtbaar hoeveel betekenis er soms aan een eigenschap vastzit.

Hetzelfde kan gebeuren met zorgzaamheid, zelfstandigheid of verantwoordelijkheidsgevoel. Je helpt graag en ergens heb je geleerd dat een goed mens klaarstaat voor anderen. Je doet je werk graag goed en ergens ligt een meetlat die bepaalt wanneer het goed genoeg is. Je bent zelfstandig en misschien voelt hulp vragen daardoor ongemakkelijker dan je zou willen.

Zo kan iets wat werkelijk bij je hoort langzaam onderdeel worden van een beeld dat je iedere dag opnieuw probeert waar te maken.

Hoe denk je dat een ander naar jou kijkt?

Dat zelfbeeld ontstaat ook in contact met andere mensen. Stel dat iemand je vraagt om iets te doen en je zegt nee. De gebeurtenis is eenvoudig. Daarna kan de gedachte komen: ze zal wel denken dat ik egoïstisch ben. Zolang die ander niets heeft gezegd, weet je dat eigenlijk niet. Je vult de lege ruimte zelf in.

En precies dat vind ik interessant. Die gedachte vertelt iets over je eigen referentiekader. Blijkbaar bestaat er ergens in jou een verbinding tussen nee zeggen en egoïstisch zijn.

Hetzelfde gebeurt wanneer iemand kort reageert op iets wat je hebt gemaakt en jij denkt dat het blijkbaar niet goed genoeg was. Of wanneer iemand niet reageert op een bericht en jij je afvraagt of je iets verkeerd hebt gedaan. De gebeurtenis is vaak klein. De betekenis ontstaat bij onszelf.

Zo proberen we soms te voldoen aan wie we van onszelf moeten zijn én aan hoe we denken dat anderen ons zien. Geen wonder dat buiten de lijntjes kleuren ongemakkelijk kan voelen. Het oordeel kan al ingevuld zijn voordat iemand anders iets heeft gezegd.

Een olifant kent je cv niet

Zelf ervaar ik ruimte vaak op de Afrikaanse savanne, waar ik al ruim twintig jaar kom. Daar wordt ineens heel veel onbelangrijk. Een olifant weet niet welk beroep je hebt. Een giraffe kent je opleidingen niet. Het maakt voor een leeuw weinig uit of jij je werk altijd goed doet.

Je zit. Je kijkt. Je luistert. Soms gebeurt er een hele tijd niets. Ik vind het heerlijk. Misschien omdat een groot deel van het beeld dat ik thuis vanzelfsprekend met me meedraag daar even geen functie heeft.

Bij jou kan zo’n plek ergens anders zijn. In de tuin. Tijdens het koken. Op de fiets. Met je handen in de aarde. Tijdens een lange wandeling. Een plek waar je even nergens aan hoeft te voldoen.

En wie ben je dan?

Dat is een verleidelijke vraag. Want voor je het weet maak je daar weer een opdracht van. Dan moet je ontdekken wie je écht bent. Vrijer worden. Bewuster. Authentieker. En heb je ongemerkt alweer een nieuw rolmodel gemaakt.

Misschien is een andere vraag interessanter: doe ik dit omdat ik het werkelijk wil, of omdat het past bij degene die ik vind dat ik moet zijn?

Je hoeft je innerlijke rolmodel daarvoor niet kwijt te raken. Misschien bén je zorgzaam. Misschien houd je werkelijk van leren. Misschien vind je het belangrijk om je afspraken na te komen. Je kunt wel af en toe onderzoeken hoeveel vrijheid er nog omheen zit. Kan iets een keer blijven liggen? Kun je nee zeggen en verdragen dat iemand daar misschien iets van vindt? Kun je om hulp vragen terwijl je gewend bent het zelf op te lossen? Kun je iets doen omdat je er plezier in hebt, zonder dat je er goed in hoeft te zijn?

Een kleine vraag voor onderweg

Let deze week eens op een moment waarop je sterk voelt dat je iets moet. Ik moet dit nog afmaken. Ik moet hierop reageren. Ik moet dit goed doen. Ik moet haar helpen.

Vraag jezelf dan eens af: van wie moet dit eigenlijk?

Precies daar wordt het interessant.

Binnen PuntSterk werk ik met PSYCH-K® onder andere met zulke overtuigingen. Om te onderzoeken wat er meespeelt en wat je liever zou willen ervaren.

Een kleine vraag. Met een groot antwoord.